Vossem

Niet zomaar een naam

De geschiedenis van “In den Congo” begon bij de ouders van Simonne. Op  5april 1913 huwde Frans Puttemans (1884-1954), in de volksmond “Franske Kruitte”, met Adriana Boisschot (1890-1972), door iedereen gekend als “Jenne”. Hun beider ouders woonden in het “strekke” achter de kerk. Nauwelijks een jaar later ontstond grote beroering in de families Puttemans en Boisschot. Samen met nog verder gelegen goederen zou het mooie naburige huis van de erfgenamen van Felix Theunis en Maria Theresia Dewals openbaar worden verkocht. Dat zou ideaal zijn voor Franske en Jenne, maar .... nog zo jong en pas een jaar getrouwd, dat kwam een beetje te vroeg om over de nodige financiële middelen te beschikken. Ondertussen hadden zij ook  al hun eerste zoon, Edward (°1913), vader van topatleet Miel Puttemans. Minder dan een jaar later zou dochter Maria-Dorothea(°1914) volgen die spijtig genoeg in 1926 op twaalfjarige leeftijd overleed, . In 1916 volgden respectievelijk Mathilde (overleden in 1986) en Simonne.(overleden in 2010)

De grote dag valt op donderdag 28 mei 1914... om twee uur in de  namiddag in Vossem, in de   herberg van Theophile Puttemans, tevoren gehouden door weduwe Mannaerts, de tweede en  definitieve zitdag ten overstaan van notaris Torné uit Tervuren. Na de drukkende spanning breekt gejuich los bij Jan Frans Puttemans, landbouwer te Vossem, en zijn echtgenote Amelia Florentina Adriana Boisschot. Zij krijgen “den tweeden koop”  toegewezen. Wat een overwinning. Wat een vreugde.

We moeten nog even blijven stilstaan bij de verkopers om een verklaring van de benaming “In Den Congo” te vinden. De erflater Felix Theunis (1838-1912), was een zeer invloedrijk persoon in Vossem geweest. Op 3-10-1855 werd hij tot onderwijzer aangesteld. Hij werd schoolhoofd, was koster, werd gemeenteraadslid, werd in 1872 medestichter en later voorzitter van Vossem’s Voerezonen. Zijn echtgenote Maria Dewals was tot 19O3 “maitresse de couture” in de Vossemse school. Tijdens hun leven bewoonden zij het huis waar nu Cafe “ In den Congo” wordt uitgebaat.

In de verkoopakte van 28 mei 1914 vinden wij als verkopers hun kinderen: 1)Maria Theunis, weduwe van Victor Mannaerts en handelaars te Vossem. 2) Guilielmus Theunis, handelaar wonende te Jette. 3) Op deze plaats hoorde te staan Melania Theunis , derde kind van Felix Theunis en Maria Theresia Dewals. Aangezien zij reeds overleden was, kwam in haar plaats Nestor Jules Joseph Debaty, haar zoon. Deze man wordt de centrale figuur bij de benaming “In den Congo”.

Nestor Debaty, 27 jaar oud ten tijde van de verkoop, bewoonde het te koop gestelde huis nadat hij omstreeks de jaren 1905-1910 werkzaam was geweest in Belgisch-Congo. De Congostaat werd door Koning Leopold II in 1889 bij testament aan België toegewezen. Ons parlement debatteerde erover van 1894 tot 1901, maar het zou nog duren tot in 1908 eer Congo als Belgische kolonie door België werd overgenomen.

Nestor Debaty zorgde voor een echte stunt, een evenement zonder voorgaande, door naar onze kolonie te trekken en dan zeker nog zo vroeg in haar relatie met ons land. Wanneer hij naar Vossem was teruggekeerd, volgde iedereen hem met de grootste belangstelling. Er werd voordurend over hem gepraat. Vrijwel bij elk gesprek over hem werd er steeds bij verteld dat hij ooit in Congo verbleven had. Dat was uniek. Dat bleef inslaan. Nestor werd later gemeenteraadslid van Vossem en overleed in 1968, 81 jaar oud. Zijn echtgenote Leonie Mellaerts, uit de familie van de uitbaters van de Oude Molen, overleed in 1982, 96 jaar oud.

Het huis waar Nestor destijds woonde, droeg de sporen van het Congolese avontuur. Het kon niet anders of de bewoner en het huis bleven getekend door het magische en het avontuurlijke van dat verblijf in Belgisch-Congo.

Het sprak voor zich dat Frans en Jenne de benaming “In den Congo” gaven aan de drankgelegenheid die zij van in 1914 uitbaatten. Simonne en Lydia zorgden ervoor dat die benaming nog steeds belangstelling wekt. Monika, Fleur en Glauke kunnen de traditie in stand houden.

Jan Craessaerts

Bronnen:Met dank aan Simonne Puttemans, Armand Debaty en Marcel Debot.

Andere bronnen: Registers Parochie Sint-Paulus en Bijdragen tot de Geschiedenis van Vossem.