Vossem

Voerwandeling

Afstand: ongeveer 4,5 km (anderhalf uur)

Vertrekpunt: Dorpsstraat, aan het voormalige gemeentehuis van Vossem
Parkeergelegenheid: aan of in de onmiddellijke omgeving van het vertrekpunt
Traject: verharde wegen en veldwegen die bij regenweer hier en daar erg modderig kunnen zijn
Bewegwijzering: rode zeshoekige borden

Vossem is een dorp in het Brabantse Voerdal. In 1129 duikt het voor de eerste maal op in de geschiedenis onder de benaming 'Fossum'. Maar de bewoning van deze plek is veel ouder want er werd een vestigingsplaats teruggevonden uit de nieuwe steentijd. Vossem is grotendeels ontstaan uit de ontginning van bos. Grote families en kloosters hebben hierin ee n belangrijke rol gespeeld.

Het dorp is lange tijd met het naburige Leefdaal verbonden geweest. Zo werd in 1559 de rechtsmacht over het dorp aan de Heer van Leefdaal verpand. Zijn opvolgers zullen Vossem behouden tot het einde van het Ancien Regime waarna het zelfstandig wordt. Die zelfstandigheid zou duren tot 1977 wanneer het samen met Duisburg gefusioneerd werd met de grotere gemeente Tervuren.

De Voerwandeling vertrekt aan het voormalig gemeentehuis dat dateert uit 1913. Via de Dorpsstraat, met aan de linkerzijde enkele mooie olmen, paardekastanjes en esdoornen komen we op het dorpsplein met de St.-Pauluskerk en een paar mooie, oude huizen zoals de voormalige herbergen 'In 't Canon' en 'In den Hoorn'.

'In 't Canon' dateert uit 1760. Boven de deur staat een kanon afgebeeld en wordt er vermeld dat je er kon logeren 'te voet als te paard'. 'In den Hoorn' is een langegevelhuis uit 1779 met een mooi zandstenen steekboogdeurtje.

De St.-Pauluskerk heeft een bijzondere charme. Hiervoor zorgen de landelijkheid van het oude kerkhof met de lage muren, de huizen die rond het dorpsplein staan, de karakteristieke torenspits en de uitnodigende kerkpoort. Deze Romaanse kerk, in witte zandsteen, is gebouwd op het einde van de 12de eeuw, begin 13de e euw. Van de toren dateert enkel de basis uit die periode, de rest werd er later aan toegevoegd. De vensters in de zijbeuken werden aangebracht in de 17de eeuw. Op de toegangsdeur, een barokwerk uit 1699, bemerk je het blazoen van de schenker en de beeltenis van de patroonheilige Paulus. Merkwaardig is de Lombardische fries aan de buitenkant van het koor.

Wie het kerkje binnentreedt, vindt hier ingetogenheid en warmte. De ruimte is naar mensenmaat gemeten: de hoogte en breedte van de beuken, de lengte van de kerk, de eenvoud en soberheid in de architectuur, men voelt dat deze kerk voor het dorp en zijn mensen gemaakt is. Binnen werden fresco's ontdekt uit de 11de eeuw. Ze werden in 1998 opmerkelijk gerestaureerd en dat werd beloond met de eerste Vlaams-Brabantse monumentenprijs.

Langs de kerkhofmuur en een smal pad, afgeboord met sneeuwbes en haagbeuk, komen we aan de Voer.

Deze beek ontspringt te Tervuren in het Kapucienenbos en mondt uit in de Dijle te Leuven. Tervuren heeft zijn naam te danken aan de Voer. 'Ter Vure' betekent immers 'Op de Voer'.

We volgen de Voer naar rechts stroomopwaarts tot aan de Warande van Tervuren.

Wandelen langs dit Voerpad is vooral bijzonder mooi in de lente en zomer wanneer verschillende soorten bloemen in bloei staan. Het pad loopt eerst langs een populierenbos en op het pad zelf groeit levermos.

Voorbij de Kouterstraat, die we dwarsen, hebben we aan weerszijden populieren met eronder een sterk ontwikkelde netelgroei. Door de bladeren van de populieren wordt de grond immers sterk gevoed met nitrieten, een uitgelezen voedingsstof voor netels. Een groot aantal drainagegrachten ontwateren de aangrenzende valleigronden. Voorbij de oude, hier onderbroken tramberm, zijn er jonge aanplantingen van populieren met ondergroei van vooral els, wilg en es. Ook talrijke kruiden zoals moerasspirea, moesdistel, berenklauw, liesgras, leverkruid, koekoeksbloem, boterbloem, zuring, weegbree, wikke, wilde kervel, hennepnetel, enz. vinden we hier terug.

Aan de Warande van Tervuren nemen we de Waalsebaan naar links.

Na een paar meter zien we links een oud molengebouw, thans omgevormd tot een riante woning. Het is prive eigendom. De watermolen dateert van 1755 en was lange tijd eigendom van de abdij van Park te Heverlee. Boven de deur prijkt trouwens nog het wapenschild van abt Slootmans met een bijna onleesbaar geworden tekst.

De Waalsebaan heeft het uitzicht van een holle weg met een hoge talud, begroeid met populieren en hoogopstaand struikgewas. Overhangende takken van de esdoorn en beuk uit de Warande maken het geheel tot een prachtig stukje natuur.

Op het einde van deze baan slaan we links de Hertswegenweg in.

Dit is een gedeeltelijk holle weg met plaatselijk, op de taluds, opslag van vooral olm en vlier. De weg leidt dwars door akkers en velden en laat ons genieten van mooie uitzichten op de Voervallei en het dorp Duisburg, met zijn gotische St.-Katharinakerk.

Bij het kruispunt met de Kouterweg gaan we naar links en volgen we de Varenberg tot aan het kapelletje.

Bij heldere hemel is het de moeite om de trappen van dit kapelletje, toegewijd aan de Heilige Barbara, te beklimmen om te genieten van het mooie vergezicht.

We verlaten voor even de Varenberg en wandelen naar rechts. Via de Kerkhofstraat komen we op het kruispunt van de Varenberg met de Lindenberg.

Rechts bevindt zich het oude dorpshof, het 'Hof van Vossem' of  'Hof der 12 Apostelen' naar de naam van het Brusselse godshuis dat in de 14de eeuw werd aangekocht. Het is spijtig genoeg helemaal verdeeld en verbouwd zodat er van de oorspronkelijke gebouwen slechts het achterste gedeelte met het woonhuis gespaard bleef.

We steken over en komen zo in de Kouterstraat. Wat verderop komen we terug bij de Voer, die we nu naar rechts, stroomafwaarts, volgen tot aan de parking van het voormalige gemeentehuis.

We wandelen vanaf hier nog even de Stationsstraat in om het 'Hof van Oudevoorde' te bekijken. Het is een prachtige gesloten hoeve, gebouwd tussen 1751 en 1755, waarvan de oorsprong teruggaat tot in 1229.

De naam 'Voorde' verwijst naar een doorwaadbare plek in een rivier of beek. Hier heeft de naam waarschijnlijk betrekking op de 'Plint Vloedgracht', een zijbeek van de Voer die na 1640 niet meer op de kaarten voorkomt. In de 12de eeuw deed de toenmalige eigenaar Renier Van Vossem zijn intrede als monnik in de Parkabdij van Heverlee. Hierbij schonk hij al zijn goederen aan dit klooster. In het midden van de 17de eeuw was de hoeve in het bezit van het Leuvense Luxemburgcollege. De hoeve moest dienen als opbrengstgoed voor dit college en als vakantielogement voor de studenten. Het huidige Lodewijk XV uitzicht, waarbij het afzonderlijk torengebouw opvalt, dateert van 1753. Middenin staat er een schouw met onderaan een bakoven. Rond de schouw bevonden zich de kamers voor de logerende studenten. De schuur werd in 1816 heropgebouwd omdat de oude ingestort was. Hiervan getuigt een gevelsteen langs de straatkant. Volgens de bepalingen van het huurcontract was de pachter verplicht om op zijn kosten de schuur herop te bouwen. Met de Franse Revolutie kwam het goed in prive handen en bleef het lange tijd een landbouwbedrijf. In 1981 werden de gebouwen geklasseerd als beschermd monument.